18 november 2026
Verpand bij de eerste financier
Het probleem begint bij de eerste financiering. De eerste financier, meestal de huisbank, laat zich via zogeheten verzamelpandakten doorlopend vrijwel alle huidige en toekomstige vorderingen, voorraden en inventaris verpanden. Vaak heeft deze financier ook nog eens het eerste hypotheekrecht op het bedrijfspand. Die zekerheden blijven staan, ook als het krediet grotendeels is afgelost. Volgens het rapport kan het zekerheidsrecht zelfs blijven bestaan als de vordering tot nul is teruggebracht.
Klopt daarna een crowdfunder of direct lender aan, dan kan die op meer dan één punt vastlopen. Een negative pledge- of no further debt-beding in de kredietvoorwaarden kan de ondernemer verbieden om zonder toestemming elders zekerheden te geven of krediet aan te trekken. Wie het toch doet, riskeert dat het bankkrediet direct opeisbaar wordt. Ook een tweede hypotheek op een bedrijfspand stuit vaak op een weigering van de eerste hypotheekhouder, volgens geïnterviewden zelfs bij dekkingen tot zo'n 200 procent van het uitstaande saldo.
Wat al verpand is, kan de tweede financier bovendien niet zelf nagaan. Anders dan voor hypotheken bestaat er in Nederland geen openbaar register voor pandrechten. De financier moet afgaan op wat de ondernemer opgeeft, terwijl die zijn eigen zekerhedenpositie vaak niet paraat heeft.
Een markt die het oneens is
Hoe groot het probleem is, hangt sterk af van wie je het vraagt. Een financieringsadviseur schat in het rapport dat een kwart van zijn eigen aanvragen ermee te maken krijgt, marktbreed 2.000 tot 3.000 gevallen per jaar. Een crowdfundingplatform ziet het in ongeveer een kwart van de eigen dossiers spelen.
Banken, leasemaatschappijen en factoringbedrijven, samen het grootste deel van de markt, herkennen dat beeld niet. Zij wijzen erop dat financiers bij uitwinning eerder te weinig dan te veel onderpand blijken te hebben. Volgens de onderzoekers kunnen beide beelden naast elkaar bestaan, omdat die uitwinningscijfers pas iets zeggen na een faillissement en niet over een lopend krediet. Vrijgave van zekerheden noemen banken in de interviews “een simpel briefje”.
De onderzoekers houden het in het middenscenario op circa 2.000 gevallen per jaar en naar schatting € 80 miljoen extra krediet per jaar als het knelpunt verdwijnt. Beperkt op marktniveau, concluderen ze, maar wezenlijk voor de bedrijven die het treft.
Register, gedragscode of ingrijpen
Voor oplossingen kijkt het rapport ook over de grens. België, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Zweden en de Verenigde Staten maken zekerheden op bedrijfsactiva openbaar via een register. Duitsland heeft geen register, maar verplicht banken wel om zekerheden vrij te geven als die de restschuld ruim overstijgen.
Voor Nederland zet SEO drie richtingen op een rij, zonder zelf een voorkeur uit te spreken. Het lichtst is zelfregulering via de gedragscodes van banken (NVB) en niet-bancaire financiers (Finankeur), bijvoorbeeld met de afspraak om zekerheden vrij te geven zodra een krediet is afgelost. Dat kan snel, maar is vrijblijvend. Een openbaar pandregister heeft het meeste draagvlak. Het laat alleen zien wie pandhouder is en in welke rang, niet hoeveel onderpand nog vrij is. Bovendien vraagt het een wettelijke grondslag en dus een traject van jaren. Het zwaarst is ingrijpen in de contractvrijheid door negative pledge- en no further debt-bedingen te beperken. Dat pakt de blokkade direct aan, maar kan de prijs en beschikbaarheid van krediet raken.
Een deel van de knelpunten is al in beweging. Sinds 1 juli 2025 zijn verpandingsverboden van afnemers nietig. Het voorontwerp Wet modernisering pandrecht en cessie digitaliseert de registratie van pandakten, maar een openbaar register zit daar niet bij. Medio december wil het kabinet reageren, in een brief waarin ook de evaluatie van de Borgstelling MKB-kredieten aan bod komt.
Wat dit betekent voor de financieringsadviseur
Zolang er geen register is, zit het uitzoekwerk bij de adviseur. Wie aanvullende financiering of herfinanciering begeleidt, krijgt de zekerhedenpositie het best al in het eerste gesprek boven tafel. Vraag naar de pandakten en kredietvoorwaarden van de huisbank en check of daar negative pledge- of no further debt-bedingen in staan. Een verzoek om vrijgave kost volgens het rapport zes tot twaalf weken, dus dat hoort vroeg in de planning. Soms ligt lease of factoring meer voor de hand, omdat de zekerheid daar aan één object of één vordering hangt. Wordt de financiering gestapeld, dan moeten de afspraken tussen financiers sluitend zijn, tot en met de rangorde bij uitbetaling.
Klaar voor de volgende stapelfinanciering?
Wie financieringen stapelt, moet weten hoe zekerheden onderling worden verdeeld en wie bij uitbetaling voorgaat. In de Opleiding Erkend financieringsadviseur mkb leer je hoe je afspraken tussen financiers vastlegt en een financiering (her)structureert, aan de hand van voorbeeldcases uit de mkb-praktijk. De opleiding bereidt je ook voor op het examen voor erkend financieringsadviseur.
Bekijk het volledige aanbod op foi.nl en schrijf je in.
Bronnen
- SEO Economisch Onderzoek, “Zekerheden bij mkb-financiering. Knelpunten en oplossingsrichtingen voor niet-bancaire financiers” (oktober 2026)
- Tweede Kamer, “SEO-rapport ‘zekerheden’ naar aanleiding van motie-Flach” (16 oktober 2026)
- Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, “Beslisnota bij Kamerbrief over SEO-rapport ‘zekerheden’” (29 september 2026)
- Rijksoverheid, “Nieuwe wetten Justitie en Veiligheid per 1 juli 2025” (30 juni 2025)