Wat is kasstroom en waarom is het belangrijk?
Kasstroom is de daadwerkelijke geldstroom binnen een onderneming. Het gaat om het geld dat binnenkomt en weer uit de onderneming wegvloeit. Dat klinkt eenvoudig, maar binnen financiële analyse is het verschil tussen resultaat en kasstroom essentieel. Winst of verlies wordt namelijk mede beïnvloed door opbrengsten en kosten die niet altijd samenvallen met ontvangsten en uitgaven. Daardoor kan een onderneming op papier financieel gezond lijken, terwijl de liquiditeit onder druk staat.
Dit doet zich bijvoorbeeld voor wanneer klanten later betalen, voorraden toenemen of investeringen vooraf moeten worden gefinancierd. In zulke situaties zit geld vast in de onderneming. Andersom kan een onderneming tijdelijk verlies draaien, terwijl de kaspositie nog voldoende ruimte biedt om de bedrijfsvoering voort te zetten. Juist om die reden kijken financiers en kredietbeoordelaars nadrukkelijk naar kasstromen.
Belangrijkste onderdelen van een kasstroomoverzicht in de praktijk
Een kasstroomoverzicht bestaat doorgaans uit drie onderdelen: de operationele kasstroom, de investeringskasstroom en de financieringskasstroom. Door deze afzonderlijk te beoordelen, ontstaat een helder beeld van de herkomst en besteding van middelen binnen de onderneming.
Operationele kasstroom
De operationele kasstroom laat zien hoeveel liquide middelen voortkomen uit de kernactiviteiten. Het gaat bijvoorbeeld om ontvangsten van klanten en betalingen aan leveranciers, personeel en andere operationele kosten. Een structureel positieve operationele kasstroom is vaak een belangrijk signaal dat de onderneming vanuit haar bedrijfsmodel voldoende financiële draagkracht heeft.
Investeringskasstroom
De investeringskasstroom betreft uitgaven en ontvangsten rond investeringen, zoals machines, gebouwen en andere bedrijfsmiddelen, maar ook desinvesteringen. Een negatieve investeringskasstroom hoeft niet direct problematisch te zijn. Zij kan juist wijzen op groei, vernieuwing of uitbreiding, mits de investeringen passen bij de financiële draagkracht van de onderneming.
Financieringskasstroom
De financieringskasstroom toont veranderingen in leningen, aflossingen, dividenduitkeringen en kapitaalstortingen. Dit onderdeel laat zien hoe de onderneming kapitaal aantrekt of juist terugbetaalt. Voor kredietbeoordeling is dit relevant, omdat toenemende aflossingsdruk of een grotere afhankelijkheid van externe financiering invloed heeft op de toekomstige betaalcapaciteit.
Kasstroomoverzicht indirecte methode
Bij het kasstroomoverzicht volgens de indirecte methode wordt gestart met de winst. Vervolgens worden correcties aangebracht voor posten die wel het resultaat beïnvloeden, maar niet leiden tot een daadwerkelijke kasstroom. Afschrijvingen zijn hiervan een bekend voorbeeld: zij verlagen de winst, maar veroorzaken op dat moment geen uitgaande geldstroom.
Daarna worden mutaties in het werkkapitaal meegenomen. Een toename van debiteuren of voorraden betekent bijvoorbeeld dat er meer geld vastzit in de onderneming. Een stijging van crediteuren kan juist tijdelijk extra liquiditeit opleveren doordat betalingen later plaatsvinden. De indirecte methode legt zo het verband tussen winst, balansontwikkelingen en de feitelijke geldstromen.
Deze methode wordt in de praktijk veel gebruikt, mede omdat zij goed aansluit op informatie uit de winst-en-verliesrekening en de balans.
Kasstroomoverzicht directe methode
Bij de directe methode worden de feitelijke kasontvangsten en kasuitgaven inzichtelijk gemaakt. Denk aan betalingen van klanten, betalingen aan leveranciers, loonkosten, rente en belastingafdrachten. Hierdoor wordt direct duidelijk waar geld binnenkomt en waaraan het wordt besteed. Ontvangt een onderneming in een bepaalde periode bijvoorbeeld €120.000 van klanten en betaalt zij €70.000 aan leveranciers, €25.000 aan lonen en €5.000 aan belastingen, dan resulteert dit in een positieve operationele kasstroom van €20.000.
Deze methode sluit goed aan bij liquiditeitssturing, omdat ontvangsten en uitgaven direct zichtbaar zijn. Voor korte‑termijnsturing blijft vaak wel een aanvullende liquiditeitsprognose nodig. Een kasstroomoverzicht kijkt immers terug op een voorliggende periode, terwijl een prognose vooruitkijkt naar verwachte ontvangsten en uitgaven.
De directe methode biedt doorgaans meer inzicht in de operationele geldstromen, maar vraagt in de praktijk ook om een gedetailleerdere administratie.
Hoe analyseer je een kasstroomoverzicht?
Bij het analyseren van een kasstroomoverzicht is het belangrijk verder te kijken dan één boekjaar. Eén jaar kan sterk worden beïnvloed door incidentele investeringen, tijdelijke voorraadopbouw of eenmalige financieringsmutaties. Door meerdere jaren naast elkaar te leggen, ontstaat een betrouwbaarder beeld van de financiële ontwikkeling.
Let bij de analyse onder meer op de volgende punten:
- Ontwikkelt de operationele kasstroom zich structureel positief?
- Blijft veel geld vastzitten in debiteuren, voorraden of andere werkkapitaalposten?
- Nemen investeringen toe en passen deze bij de financiële draagkracht van de onderneming?
- Stijgen rente- en aflossingsverplichtingen?
- Wijkt de winst sterk af van de operationele kasstroom?
Een onderneming die winst maakt maar structureel weinig operationele kasstroom realiseert, vraagt om nadere analyse. Dit kan wijzen op druk op het werkkapitaal, een beperkte kwaliteit van het resultaat of een sterke afhankelijkheid van externe financiering.
Voor financiers en kredietanalisten staat vooral de terugbetalingscapaciteit centraal: kan de onderneming uit haar normale bedrijfsactiviteiten voldoende middelen vrijmaken voor rente, aflossingen en noodzakelijke investeringen? Het kasstroomoverzicht geeft hiervoor belangrijke signalen.
Kasstromen beter beoordelen in de praktijk
Een goede kasstroomanalyse helpt om liquiditeit, financieringsruimte en terugbetalingscapaciteit scherper te beoordelen. FOI helpt professionals in financiële analyse en kredietbeoordeling om die analyse praktisch toe te passen:
- Opleiding Kasstroomanalyse
Voor professionals die kasstromen willen leren berekenen, interpreteren en toepassen binnen financiële analyse en kredietbeoordeling. Je leert scherper kijken naar liquiditeit, financieringsruimte en terugbetalingscapaciteit. - E-learning Kasstroomanalyse
Voor wie zich eerst gericht wil oriënteren op de basis en toepassing van kasstroomanalyse. De e-learning is los te volgen en sluit inhoudelijk aan op de volledige opleiding. - Permanent Actueel Finance
Voor professionals die structureel op de hoogte willen blijven van actuele ontwikkelingen binnen zakelijk financieren.